دکتر مصدق در گذر تاریخ
11 بازدید
محل نشر: کتاب نقد » زمستان 1378 - شماره 13 (16 صفحه - از 306 تا 321)
نقش: نویسنده
وضعیت چاپ : چاپ شده
نحوه تهیه : فردی
زبان : فارسی
مقاله، با طرح 5 پرسش در حول افکار و مواضع دکتر محمد مصدّق، می‏کوشد پس از تقسیم زندگی سیاسی وی به سه دوره قاجار، رضاخان و شاه، شخصیت و رفتار سیاسی وی را با نگاهی تاریخی، واقع‏بینانه و مستند بررسی کند و نقش واقعی وی در نهضت ملّی شدن نفت را به تحلیل می‏گذارد و عاقبت با ردّ دو نظریه در باب شخصیت دکتر مصدّق، نظریه خویش را طرح می‏کند. آنچه معمولاً با شنیدن نام دکتر مصدق به ذهن متبادر می‏گردد، ملی شدن صنعت نفت و خارج شدن آن از دست چپاولگران انگلیسی است. اما اینک می‏خواهیم بررسی کنیم که: 1ـ آیا مرحوم دکتر مصدق که بیش از نود سال عمر کرد در تمام دوران زندگی سیاسی خود، مبارزی علیه استبداد و امپریالیزم بوده و در همین راستا عمل میکرده است؟! و آیا در درون نظام حاکم و وابسته عمل می‏کرده یا علیه نظام به فعالیت سیاسی اشتغال داشته است؟ 2ـ آیا واقعا ملّی شدن صنعت نفت ایران، کار دکتر مصدق بود و او رهبری نهضت ملت ایران را در این حرکت ضد امپریالیستی بر عهده داشت یا ایشان بر موجی سوار شدند که قبل از او توسط رهبران مذهبی و ملی دیگری ایجاد شده بود؟ 3ـ با توجه به اینکه نهضت ملی شدن صنعت نفت، حرکتی استقلال طلبانه و ضد بیگانه، به‏ویژه ضدسلطه انگلیس بوده است آیا اصولاً دکتر مصدق در طول زندگی سیاسی خود دارای چنین مواضعی علیه نفوذ اجنبی به ویژه انگلیس در ایران بوده است یا خیر؟ 4ـ در ملی شدن صنعت نفت آیا براستی دکتر مصدق بر حرکت توده‏ای و مردمی تکیه داشته و مردم را اساس مبارزات سیاسی اجتماعی خود می‏دانسته است؟! 5 ـ آیا دکتر مصدق در شیوه زندگی سیاسی خود، دموکرات، لیبرال و ملی بود و اصولاً با توجه به برخورداری از تحصیلات عالیه و زندگی در غرب، دارای نوشته‏ها و تقریراتی در این زمینه که بتواند الگو و راهنمای پیروان خود قرار گیرد میباشد و به عبارت دیگر آیا دکتر مصدق صاحب مکتب خاصّی در زمینه اندیشه سیاسی می‏باشد؟ بررسی زندگی سیاسی دکتر مصدق در ادوار مختلف و در شرایط سیاسی‏ـ اجتماعی متفاوت بسیاری از حقایق و واقعیتهای مربوط به ایشان را روشن خواهد کرد و بدین منظور زندگی سیاسی دکتر مصدق را در سه دوره تاریخی معین مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار می‏دهیم و سعی خواهیم کرد که با مروری بر عملکرد وی در هر دوره پاسخ به این سوالات را دریابیم.
آدرس اینترنتی